Energiecoöperant worden

Zelfs met een beperkt budget kunt u actief bijdragen aan de energietransitie. Energiecoöperaties en crowdfundingprojecten maken dat mogelijk. Om lid te worden van een coöperatie, koopt u een aandeel. Al meer dan 75.000 Vlamingen deden dat. Een aandeel heeft een democratische prijs (meestal tussen 100 en 250 euro) en kan soms zelfs in schijven afbetaald worden. Met het ingezamelde burgerkapitaal investeert de coöperatie in windturbines, grote zonne-installaties, warmtenetten of andere energieprojecten. Afhankelijk van de jaarresultaten krijgt u eventueel een stukje van de winst (dividend). Bij sommige coöperaties kunt u als lid ook klant worden en energie afnemen.

Er bestaan verschillende soorten energiecoöperaties, met als belangrijkste onderscheid de mate van betrokkenheid:

  • Bij rechtstreekse participatie zijn de coöperanten mede-eigenaar van de eigen energieprojecten van de coöperatie. Ze hebben inspraak tijdens de jaarlijkse algemene vergadering en kunnen dus mee (be-)sturen. Eens het energieproject afgeschreven is, kunnen de coöperanten meegenieten van het toegenomen rendement.
  • Bij onrechtstreekse participatie biedt de coöperatie het opgehaalde geld, als achtergestelde lening, aan andere ondernemingen aan. Die ondernemingen gaan het op hun beurt in groene energie investeren. Vaak is de lening afbetaald als het energieproject afgeschreven is, waardoor de coöperanten niet meer meegenieten van het verhoogde rendement.
    Bij onrechtstreekse participatie is de inspraak bescheiden.
Waarop kunt u letten bij het kiezen van een coöperatie?

Er zijn verschillende zaken die kunnen meespelen bij uw keuze. Wij zetten hieronder een aantal elementen op een rijtje:

Is de coöperatie door het NRC erkend?
 

NRC staat voor de Nationale Raad voor Coöperaties van de federale overheid. Het NRC erkent elke coöperatie die deze (technische) criteria naleeft:

  1. De vennootschap heeft als doel in de behoeften van haar vennoten te voorzien.
  2. De toetreding tot de vennootschap is vrij.
  3. De vennoten-klanten genieten van ristorno's.
  4. Alle vennoten hebben dezelfde rechten en verplichtingen.
  5. De stemming op de Algemene Vergadering is democratisch.
  6. De beheerders en commissarissen worden door de Algemene Vergadering benoemd.
  7. Bij winst kunnen de vennoten een dividend van maximaal 6% op hun kapitaalsinbreng krijgen.
  8. De beheerders en commissarissen worden niet bezoldigd.

Deze criteria gaan verder dan de legale voorwaarden om een coöperatieve vennootschap op te richten. Maar minder ver dan de ICA-principes, die ethisch van aard zijn.

De energiecoöperaties in dit overzicht zijn erkend door het NRC.

Alles over uw rechten en plichten als lid van een cvba en over de erkenning van vennootschappen door de Nationale Raad vindt u op de website van de Federale Overheidsdienst Economie, K.M.O., Middenstand en Energie

Terug naar de vragen

Volgt de coöperatie de ICA-principes?
 

Het erkenningslabel van de Internationale Coöperatieve Alliantie (ICA) wordt toegekend aan coöperaties die een autonome organisatie van personen zijn, die zich vrijwillig verenigen om hun gemeenschappelijke economische, sociale of culturele behoeften en ambities te behartigen door middel van een onderneming waarvan ze samen eigenaar zijn en die ze democratisch controleren. 

ICA-coöperaties werken volgens deze zeven principes:

  1. Vrijwillig en open lidmaatschap.
  2. Democratische controle door de leden.
  3. Economische participatie door de leden.
  4. Autonomie en onafhankelijkheid.
  5. Onderwijs, vorming en informatieverstrekking.
  6. Samenwerking tussen coöperaties.
  7. Aandacht voor de gemeenschap.

Coöperaties die volgens de ICA principes werken en actief zijn op vlak van hernieuwbare energie in Vlaanderen hebben zich gegroepeerd onder REScoop Vlaanderen.

Terug naar de vragen

Welke voordelen haal ik uit mijn investering?
 

Naast het rendement op het aandeel en de eventuele mogelijkheid om energie af te nemen als klant, kunnen coöperanten ook een belastingvoordeel krijgen. Voor dividenden van NRC-erkende coöperaties is men namelijk vrijgesteld van het betalen van roerende voorheffing zolang het uitbetaalde bedrag kleiner is dan 190 euro. Voor gewone dividenden geldt momenteel een tarief van 30 procent. Sinds 1 januari 2018 wordt de eerste schijf van 627 euro van dividenden uit aandelen vrijgesteld van roerende voorheffing. Belangrijk hierbij is dat in dit bedrag ook de vrijstelling van 190 euro voor coöperatieve aandelen vervat zit. Als u dat fiscaal voordeel al volledig benut, stijgt de vrijstelling slechts met 437 euro (627 euro min 190 euro).

Dankzij de taxshelterregeling voor startende ondernemingen wordt het participeren in een NRC-coöperatie tijdens de eerste vier jaar na opstart extra beloond worden. In de plaats van een dividend, krijgt u het eerste jaar een belastingvermindering van 30 (tot 45) procent op het geïnvesteerde bedrag.  Vanaf het volgende jaar ontvangt u automatisch het jaarlijkse dividend voor uw investering.
Dit systeem is uitsluitend onder strikte voorwaarden van toepassing, onder andere: 

  • u wordt - als belastingplichtige - lid van een jonge coöperatie (= die maximum 4 jaar geleden is opgericht);
  • u behoudt uw aandelen minstens 4 jaar.

​Meer details en alle voorwaarden op de websites van het Vlaams Agentschap Innoveren en Ondernemen en de federale overheidsdienst Financiën

Terug naar de vragen

Zijn er ook risico's voor coöperanten?
 

Investeren in een coöperatie is nooit zonder risico. Informeer u goed over de aard en het doel van een energiecoöperatie. Lees niet alleen de project-infobrochure, maar bekijk ook de statuten en het jaarverslag nauwkeurig. De statuten vormen het contract tussen de vennoten en bepalen het werkingskader. Wil u grotere bedragen investeren in een duurzaam energiesysteem? Dan kan u het risico beperken door uw aandelen te spreiden.

Als u voor een cvba of coöperatieve vennootschap met beperkte aansprakelijkheid kiest, heeft u een voordeel: er is een strikte scheiding tussen het vermogen van de vennootschap en het privévermogen van de vennoten/coöperanten. De vennoten van een cvba zijn in principe slechts aansprakelijk voor het bedrag dat ze inbrengen in de vennootschap.

Terug naar de vragen

Wat als ik uit de coöperatie wil stappen?

 

Bij het afsluiten van uw lidmaatschap ondertekent u in principe een aandeelhoudersovereenkomst. Daarin staat vaak dat een aandeelhouder gedurende een aantal jaren niet kan uitstappen en dat hij/zij zijn aandelen niet zomaar aan derden kan verkopen. Bij nieuwe coöperaties wordt deze periode vaak op vier jaar vastgelegd zodat participanten kunnen genieten van de taxshelterregeling.

Terug naar de vragen

Is crowdfunding hetzelfde als een coöperatie?

 

Crowdfunding betekent letterlijk financiering door de menigte. Het is een alternatieve financieringsoplossing waarbij een initiatiefnemer bij een groot aantal investeerders (een deel van) de nodige middelen ophaalt. De investeerders worden ‘backers’ genoemd en investeren doorgaans relatief kleine bedragen. Deze financieringsronde vindt meestal online plaats, via een zogenaamd crowdfundingplatform. Ook investeren in een coöperatie kan via een crowdfundingplatform verlopen. Informeer steeds naar de vorm. In sommige gevallen zal uw bijdrage een aandeel opleveren en wordt u coöperant. Maar er bestaan ook crowdfundingvormen waar de 'backers' een bijdrage schenken of participeren in een achtergestelde lening. 

De taxshelter geldt ook voor wie via een erkend crowdfundingplatform investeert (bekijk ook de vraag 'Welke voordelen haal ik uit mijn investering?').  
Meer info over crowdfunding.

Terug naar de vragen

Samen investeren in een groot zonneproject?

Cover Zonnegids

Investeer in lokale groene energieDeze Vlaamse energiecoöperaties zijn NRC-erkend.

EPB-regelgeving

Minimumaandeel hernieuwbare energie nodig?  Volg de eisen van de energieprestatieregelgeving.