Veelgestelde vragen stroomvoorspeller

Wat toont de stroomvoorspeller precies?

De stroomvoorspeller is een weerbericht voor groene stroom uit de zonnepanelen en (onshore) windturbines in Vlaanderen en elk van onze provincies en gemeenten.
Het toont een massa informatie, die elk uur -op basis van de meest recente data en voorspellingen -geactualiseerd wordt.

Merk op: De stroomvoorspeller is geen exact meetinstrument, maar een instrument met een belangrijk sensibiliserend en activerend doel.

De bovenste helft van het scherm toont standaard de voorspelling voor vandaag voor Vlaanderen: hoeveel stroom verwachten we van alle geïnstalleerde zonnepanelen samen, onder de verwachte weersomstandigheden?

Aan de gebruiker om te veranderen:

  • van energiebron: naast de productie door zonnepanelen zijn ook de gegevens voor de productie door de Vlaamse onshore windturbines beschikbaar en de som van beide.
    Onshore betekent op land. De productie van de offshore windturbines, die voor onze kust in de Noordzee actief zijn, is (nog) niet in het resultaat verwerkt.
  • van periode: er zijn niet alleen gegevens voor vandaag, maar er is ook een voorspelling voor morgen en een archief met waarneming van de afgelopen maanden en jaren.

    De resultaten wijzigen automatisch mee met de keuze van de gebruiker.

Terug naar de vragen

Wat betekenen de cijfers in het ‘dashboard’?

De cijfers in het dashboard tonen:

  • de stroomproductie over de hele dag, voor hoeveel gezinnen deze stroom volstaat en welke CO2-besparing dat oplevert tegenover stroom van het klassieke elektriciteitspark;
  • het procentuele aandeel tegenover het totale elektriciteitsverbruik in Vlaanderen, en
  • het tijdstip waarop het aandeel van dit stroomtype zijn hoogtepunt bereikt.

Terug naar de vragen

Wat tonen de meter en de grafiek?

Zolang u linksboven de energiebron niet wijzigt, geeft de meter per uur het procentuele aandeel van de zonnestroom in het totale elektriciteitsverbruik weer.

De grafiek toont de productie per uur. De donkere kleur geeft de waargenomen productie van de afgelopen uren, terwijl de lichte kleurvariant de verwachting voor de komende uren aangeeft.

Met de knoppen in de menubalk net boven de kaart pauzeert u de bewegende beelden.
U kan in stappen van een uur terugkeren of verdergaan.
Bij elke stap tonen de meter, de grafiek en de kaart hoeveel stroom al geleverd is/verwacht wordt tegen het einde van het geselecteerde uur.
Staat de klok op 15u, dan ziet u de productie tussen 14u en 15u.

Naast zonnepanelen kan de stroomvoorspeller ook de productie van de onshore windturbines en de som van de zonnepanelen en de onshore windturbines laten zien. U kan deze keuze  makendoor linksboven op een andere  afbeelding te klikken.
Onshore betekent op land. De productie van de offshore windturbines, die voor onze kust in de Noordzee actief zijn, is (nog) niet in het resultaat verwerkt.

Terug naar de vragen

Hoe krijg ik het weerbericht voor morgen, gisteren, een eerdere dag of jaar te zien?

Helemaal bovenaan kan u een dag selecteren. Naast vandaag (standaardinstelling) is er keuze uit morgen, gisteren of een andere dag van de afgelopen maand.
Met een klik op de scheurkalender duikt u in het archief, de recordwaarnemingen van het jaar (productie-topdag en moment met de hoogste productiepiek) en de jaarevoluties van 2014 tot nu.
U keert vanuit het jaararchief terug naar vandaag, door de scheurkalender aan te klikken.

Terug naar de vragen

Ik wil gegevens voor mijn gemeente en mijn provincie zien, waar vind ik die?

Terwijl het bovenste deel van de stroomvoorspeller zich op het niveau Vlaanderen richt, geeft de kaart onderaan inzicht op gemeenteniveau.
Beweeg met de cursor over de kaart en u krijgt voor elke gemeente:

  • de productie van het afgelopen uur;
  • de verwachte productie voor de hele dag en voor hoeveel gezinnen deze stroom volstaat;
  • het geïnstalleerde vermogen aan zonnepanelen per gemeente.

Omdat ‘vermogen per inwoner’ een goede maatstaf is voor zonnepanelen en ‘vermogen per km²’ voor windturbines, bieden we naast de standaardparameter ‘productie’ ook ‘productie per inwone’ en ‘productie per km2' aan.
Het wijzigen van de parameter heeft geen invloed op de waarden in het bovenste deel van het scherm.

Met de knoppen in de menubalk net boven de kaart pauzeert u de bewegende beelden.
U kan in stappen van een uur terugkeren of verdergaan.
Bij elke stap tonen de meter, de grafiek en de kaart hoeveel stroom al geleverd is/verwacht wordt tegen het einde van het geselecteerde uur.
Staat de klok op 15u, dan ziet u de productie tussen 14u en 15u.

Helemaal onderaan klikt u door naar het provinciale overzicht met de productie voor de hele dag en voor hoeveel gezinnen deze stroomproductie volstaat. 

Terug naar de vragen

Kan ik het bewegende beeld stoppen en de informatie per uur bekijken?

Ja. Met de knoppen in de menubalk net boven de kaart pauzeert u de bewegende beelden. U kan in stappen van een uur terugkeren of verdergaan. Bij elke stap tonen de meter, de grafiek en de kaart hoeveel stroom al geleverd is/verwacht wordt tegen het einde van het geselecteerde uur. Staat de klok op 15u, dan ziet u de productie tussen 14u en 15u.

Terug naar de vragen

Is er een archief en worden er ook jaarevoluties bijgehouden?

Ja. De scheurkalender geeft toegang tot het archief van waarnemingen en jaarevoluties.

De waarneming van vandaag, zoals ze op het einde van de dag verschijnt op energiesparen, wordt voor exact één maand in het archief bijgehouden. U kunt de deze waarnemingen herbekijken door een dag te selecteren in de maandplanner. Het jaararchief loopt van 2014 tot ‘nu'.

Merk op: als u een jaar selecteert, verandert de schaal van de stroomvoorspeller.
De jaarmodus toont enkel waarnemingen gebaseerd op volledig afgelopen maanden. Daarom wordt het resultaat van de lopende kalendermaand pas in de loop van de volgende maand in de berekeningen en weergaven verwerkt.
De stroomvoorspeller heeft in de jaarmodus als standaardweergave het laatste volledige jaar. U ziet de productie-topdag en het moment met de hoogste productiepiek van het jaar.

In de jaarmodus toont het dashboard:

  • de groenestroomproductie over het hele jaar, voor hoeveel gezinnen dat volstond en welke CO2-besparing dat opleverde;
  • het procentuele aandeel tegenover het totale elektriciteitsverbruik;
  • het moment waarop het aandeel van dit stroomtype zijn hoogtepunt bereikte.

De meter rechts van het dashboard geeft in de jaarmodus per maand het procentuele aandeel van de zonnestroom in het totale elektriciteitsverbruik weer. De grafiek rechts toont de waargenomen stroomproductie per maand.

De kaart onderaan toont -door met de cursor over de kaart te bewegen- per gemeente:

  • de productie over de afgelopen maand;
  • de productie over het hele jaar en voor hoeveel gezinnen dat volstond;
  • het geïnstalleerde vermogen aan zonnepanelen op het einde van het jaar.

Merk op: voor het huidige jaar wordt alle informatie tot en met de laatste volledige maand in rekening gebracht.
Met de knoppen in de menubalk net boven de kaart pauzeert u de bewegende beelden.
U kan met stappen van een maand terugkeren of verdergaan.
Bij elke stap tonen de meter, de grafiek en de kaart hoeveel stroom geleverd is tegen het einde van de aangegeven maand.

Via de scheurkalender keert u terug naar de ‘dagmodus’. 

Terug naar de vragen

Met welke gegevens en databronnen kwam de stroomvoorspeller tot stand?

Om de stroomvoorspeller te ontwikkelen, werkte het Vlaams Energieagentschap samen met 3E.
Naast eigen data, worden ook data van de Vlaamse distributienetbeheerder Fluvius en de transmissienetbeheerder Elia gebruikt.

Om de historische, realtime en voorspelde elektriciteitsproductiegegevens te bepalen, worden verschillende databronnen gecombineerd:

  • geaggregeerde historische en bijna-realtime data* met een frequentie van 15 minuten voor de elektriciteitsproductie uit zonnepanelen en windturbines en de totale netbelasting: Elia;
  • historische, bijna-realtime data en voorspellingen voor zoninstraling en windsnelheden, en de hieruit afgeleide elektriciteitsproductie door zonnepanelen en windturbines in Vlaanderen: 3E Data Services;
  • het geïnstalleerde vermogen zonnepanelen en onshore windturbines in elke Vlaamse gemeente, maandelijkse actualisatie: Vlaamse netbeheerders, download de overzichtstabellen: xlsx bestandZonnepanelen_per_gemeente.xlsx (3.15 MB) en xlsx bestandWindturbines_per_gemeente.xlsx (631 kB);
  • aantal inwoners per gemeente, jaarlijkse actualisatie: Statbel;
  • elektriciteitsverbruik van een gemiddeld Vlaams gezin = 3500 kWh/jaar of  9,6 kWh/dag
  • CO2-factor fossiel elektriciteitspark, jaarlijkse actualisatie sinds 1990: VITO in opdracht van het VEA, download de overzichtstabel: xlsx bestandCO2-factor-fossiel-elektriciteitspark-1990-2017.xlsx (15 kB)

De realtime elektriciteitsproductie door zonnepanelen en onshore windturbines op gemeenteniveau vertrekt van de Elia-data. Omdat Elia niet alle geïnstalleerde capaciteit aan wind en zon monitort, moet de data gecorrigeerd worden. Bovendien groeit de capaciteit die Elia monitort. Om met beide elementen rekening te houden, wordt de zonne- en windproductie van Elia eerst herschaald naar de volledige geïnstalleerde capaciteit per technologie. Hiervoor wordt het geïnstalleerde vermogen zonnepanelen en onshore windturbines van de netbeheerders gebruikt. Voor zonnepanelen wordt op provinciaal niveau geschaald, om te corresponderen met de productiedata van Elia.

Voor wind moet op Vlaams niveau geschaald worden, omdat Elia de informatie enkel op dit niveau publiceert. Vervolgens worden de productiedata voor zon en wind per gemeente uitgesplitst op basis van de data van de netbeheerders (geïnstalleerde vermogen per gemeente). Voor deze berekening worden de Data Services van 3E gebruikt. De berekening gebeurt elk kwartier, na elk vierde kwartier worden de resultaten per gemeente samengevoegd en als uurwaarde gepubliceerd.

Ook voor historische data voor zonnestraling worden de Data Services van 3E gebruikt. De tijdreeksen van energieproductie uit zonnepanelen, die Elia op provinciaal niveau aanbiedt, laten toe om de productie op gemeentelijk niveau te berekenen.

Historische windsnelheden worden verkregen aan de hand van de ReAnalysis dataset (ERA5). De historische energieproductie door windturbines op gemeentelijk niveau wordt berekend aan de hand van deze windsnelheden, het geïnstalleerde vermogen per gemeente en de vermogenscurve van een gemiddelde windturbine (deze curve geeft het verband tussen windsnelheid en het geproduceerde vermogen).

*Bijna-realtime betekent dat de data de huidige situatie min een uur weergeven. Deze data worden elk kwartier vernieuwd.

Terug naar de vragen

Hoe exact is de stroomvoorspeller, welke aannames en afwijkingen zijn er?

De stroomvoorspeller is in de eerste plaats een sensibiliserend instrument waarmee we iedereen objectief en transparant willen laten zien welke rol zonnepanelen en windturbines spelen in het energiesysteem van vandaag en morgen. De stroomvoorspeller is niet 100% exact, het is een rekenmodel dat zich baseert op beschikbare gegevens. Op elk van de gebruikte gegevens zit een foutenmarge.

Dit zijn de aannames die gebruikt worden bij de berekeningen en de gekende afwijkingen:

  • de data van Elia voor het geïnstalleerde vermogen wordt als betrouwbaar en representatief beschouwd. Op voorstel van Elia berekenen we de totale Vlaamse energievraag als 66% van de totale netbelasting van het Belgische electriciteitsnet;
  • de geïnstalleerde vermogens in de berekening zijn steeds lager dan in realiteit.
    Daar zijn twee redenen voor:
    • de netbeheerders bezorgen halfweg de maand een overzicht van de dossiers die zij verwerkt hebben bij het afsluiten van de vorige kalendermaand. Aangezien een dossier enkele weken verwerkingstijd vraagt, produceren de zonnepanelen en windturbines al enkele weken stroom vooraleer het bijkomende vermogen aan de stroomvoorspeller toegevoegd wordt.
    • niet elke installatie van zonnepanelen wordt aangemeld bij de netbeheerder. Dat is nochtans verplicht; wie het niet doet pleegt energiefraude. Niet-aangemelde installaties zorgen echter voor een onvolledig overzicht van het geïnstalleerd vermogen van zonnepanelen en de invulling van de groenestroomdoelstelling voor Vlaanderen;
  • niet alle geïnstalleerde hernieuwbare installaties in Vlaanderen worden gemonitord door Elia. Bovendien verandert het aantal gemonitorde installaties onafhankelijk van de toename in geïnstalleerde capaciteit. Om die redenen wordt de elektriciteitsproductie uit hernieuwbare bronnen van Elia eerst geschaald naar de geïnstalleerde vermogens gerapporteerd door de netbeheerders.
    • Voor zonne-energie gebeurt deze schaling op provincieniveau (Elia rapporteert provinciale waarden voor zonneproductie).
    • Voor windenergie gebeurt dit op Vlaams niveau (Elia rapporteert windproductie enkel op regionaal niveau).
      De resulterende tijdreeksen (op provinciaal niveau voor zon- en Vlaams niveau voor wind-energie) worden dan gespreid over de Vlaamse gemeentes aan de hand van een gewogen factor die afhangt van de geinstalleerde vermogens per gemeente.  
  • Invloed op de elektriciteitsproductie door windturbines: de data verkregen uit de windprojecten die Elia monitort wordt geëxtrapoleerd naar de rest van Vlaanderen, ongeacht hun ruimtelijke spreiding. Deze aanname vertrouwt in hoge mate op een representatieve ruimtelijke spreiding van deze gemonitorde projecten. Als bijvoorbeeld alle windprojecten gemonitord door Elia in gebieden met een hoog windaanbod zouden liggen en niet-gemonitorde projecten in gebieden met weinig windaanbod, dan zou de berekende productie overschat zijn (en vice-versa). Bij een uniforme spreiding is de foutmarge beperkt.
  • Invloed op elektriciteitsproductie door zonnepanelen: Het risico op een onnauwkeurige extrapolatie is bij zonnepanelen beperkt omdat de gegevens op provincial niveau beschikbaar zijn en de variaties in het aanbod aan zon beperkter zijn dan bij wind energie.
  • De opbrengsten van zonnepanelen en windturbines zijn gebaseerd op standaardinstallaties in Vlaanderen. Uiteraard kunnen de prestaties van individuele installaties hiervan afwijken. .

Terug naar de vragen

Is ook de productie van de windturbines voor onze kust in de Noordzee in het resultaat verwerkt?

Neen. De stroomvoorspeller toont enkel het resultaat voor de zonnepanelen in de Vlaamse gemeenten, voor de onshore windturbines (dat betekent ‘op land’) in de Vlaamse gemeenten en voor de combinatie van de zonnepanelen en onshore windturbines in de Vlaamse gemeenten. Alhoewel Vlaanderen niet bevoegd is voor energie uit offshore windtubines, probeert het Vlaams Energieagentschap om samen met 3E in de loop van 2018 ook de productie van de Belgische windturbines in de Noordzee te integreren in de stroomvoorspeller.

Terug naar de vragen

Is er een achtergronddossier waarin ik alles kan nalezen?

Ja, dat kan u hier downloaden: docx bestandACHTERGRONDDOSSIER-stroomvoorspeller.docx (72 kB)

Terug naar de vragen